Nowe technologie w edukacji to nie moda, lecz naturalny kierunek rozwoju. Jednym z bardziej skutecznych narzędzi jest robotyka edukacyjna, która łączy zabawę z nauką i realnie wspiera kompetencje przyszłości. W tym artykule wyjaśniam, dlaczego roboty edukacyjne stają się nieocenionym wsparciem w pracy z dziećmi – zarówno w przedszkolu, w edukacji wczesnoszkolnej, jak i w domu.
Czym są roboty edukacyjne i co je wyróżnia ?
Roboty edukacyjne to specjalnie zaprojektowane urządzenia (mechaniczne, cyfrowe lub hybrydowe), których zadaniem jest wspieranie procesu uczenia się dzieci poprzez zabawę, eksperymentowanie i interaktywne działanie. Łączą w sobie elementy programowania, technologii, logiki oraz kreatywności. Mogą reagować na polecenia, światło, dźwięk, kolory, a także poruszać się po wyznaczonej trasie.
Roboty edukacyjne są dostosowane do różnych etapów rozwoju dziecka — od przedszkola po edukację wczesnoszkolną — i pozwalają uczyć się poprzez praktyczne doświadczenie, rozwijając kompetencje przyszłości: myślenie przyczynowo-skutkowe, logiczne planowanie, współpracę, kreatywność i wytrwałość.
Do najbardziej popularnych robotów edukacyjnych należą:
- zestawy Lego (Spike prime, Essential, Mindstorms, WeDo)- zestawy konstrukcyjne połączone z prostym programowaniem. Dzieci tworzą własne roboty i konstrukcje, rozwijając myślenie inżynieryjne.
- Photon- w zależności od wybranego modułu oferuje kilka poziomów trudności programowania, które mogą być stosowane na poszczególnych etapach rozwoju dziecka. Jest dostosowany do potrzeb nauczycieli i zgodny z podstawą programową MEN.
- Ozobot – mały robot reagujący na kolory, sekwencje i linie rysowane na papierze. Dzieci programują go markerami lub blokami w aplikacji. Bardzo atrakcyjny wizualnie.
- Dash & Dot – dwa roboty, które uczą logicznego myślenia, programowania blokowego i pracy projektowej. Doskonałe do większych grup i zajęć kreatywnych.
Wymienione wyżej zestawy to tylko niektóre przykłady robotów edukacyjnych, jakie mogą być stosowane w edukacji.
Co wyróżnia roboty edukacyjne?
- są bezpieczne i intuicyjne,
- uczą poprzez doświadczenie, nie przez statyczne instrukcje,
- pozwalają popełniać błędy, testować, sprawdzać i ulepszać,
- angażują naturalną dziecięcą ciekawość.
Dla pedagoga lub rodzica to narzędzie, które wspiera proces nauczania – nie zastępuje go, lecz wzmacnia.
Edukacja STEAM – fundament nowoczesnego uczenia się
Roboty edukacyjne świetnie wpisują się w podejście STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics). To model nauczania, który zakłada, że dzieci uczą się najlepiej wtedy, gdy łączą różne obszary: technologię, kreatywność, nauki ścisłe i działanie praktyczne.
Istnieje kilka powodów dla których dzieci bardzo dobrze reagują na STEAM. Po pierwsze widzą natychmiastowy efekt działań – odpowiednio zaprogramowany robot jedzie w określonym kierunku lub wydaje określony dźwięk. Ponadto dzieci uczą się rozwiązywania problemów. Praca z robotem to ciągłe stawianie pytań: „Dlaczego robot skręcił w lewo?”, „Co trzeba poprawić, żeby osiągnąć cel?”, „Jak inaczej mogę ułożyć sekwencję?”. Dzieci analizują, testują, przewidują skutki i modyfikują swoje działania. Uczą się więc nie tylko techniki programowania, ale przede wszystkim myślenia problemowego — rozbijania zadania na części, szukania logicznych zależności i wytrwałego próbowania do momentu znalezienia skutecznego rozwiązania. To fundament edukacji matematycznej, przyrodniczej i inżynieryjnej.
Dzięki robotom edukacyjnym dzieci uczą się „myśleć jak inżynierowie”, ale działać jak artyści. Robotyka edukacyjna wymaga logicznego podejścia — planowania kroków, tworzenia sekwencji i stosowania zasad. Jednocześnie pozostawia ogromne pole do kreatywności: dzieci budują trasy, tworzą historie, wymyślają zadania, projektują układy, dekorują maty i nadają robotom role w zabawach. Dzięki temu nauka technologii nie jest sztywna. Jest twórcza. Dzieci pracują jak mali projektanci, łącząc strukturę z wyobraźnią — tak jak robią to artyści w świecie nowoczesnych technologii.
Roboty edukacyjne rozwijają kluczowe umiejętności XXI wieku, takie jak:
- Logiczne myślenie – pojawia się podczas programowania kolejnych kroków i analizowania wyników.
- Wytrwałość rodzi się wtedy, gdy coś nie wychodzi od razu — dzieci uczą się, że porażka jest naturalną częścią procesu i można ją potraktować jako wskazówkę, a nie koniec działania.
- Współpraca – jest potrzebna przy wspólnym planowaniu trasy robota czy wymyślaniu zadań. Dzieci negocjują, dzielą się rolami, prezentują swoje pomysły i słuchają innych.
To kompetencje, które zostaną z nimi o wiele dłużej niż konkretne umiejętności techniczne — pomogą im w szkole, relacjach i późniejszej pracy zawodowej.
6 kluczowych korzyści z wykorzystania robotów edukacyjnych w pracy z dziećmi
1. Rozwijają logiczne myślenie i umiejętność rozwiązywania problemów
Dzieci programują robota tak, aby wykonał konkretne zadanie: przejechał trasę, ominął przeszkodę, zareagował na dźwięk.
Aby osiągnąć cel, muszą:
- zaplanować kroki,
- przewidzieć konsekwencje,
- wyciągnąć wnioski z błędów,
- ulepszyć swoje działania.
To dokładnie ta sama umiejętność, której potrzeba w matematyce, naukach ścisłych czy później w dorosłej pracy.
Case study:
W jednej z grup przedszkolnych dzieci miały zaprogramować robota tak, by dojechał do wydrukowanych na drukarce 3d mini-kontenerów na odpady, które dzieci wcześniej rysowały na kartkach. Dodatkowo robot po osiągnieciu celu miał się zaświecić na kolor kontenera odpowiadającego danemu rodzajowi odpadów. Po kilku próbach dzieci zaczęły same analizować sekwencje ruchów i dyskutować, co należy poprawić. Zadanie, które mogłoby być „trudne”, stało się zabawą, a jednocześnie ćwiczeniem myślenia operacyjnego. Dodatkowo została tutaj włączona edukacja ekologiczna.
2. Wzmacniają kreatywność i twórcze działanie
Roboty nie służą tylko do jazdy po macie. Mogą:
- reagować na światło,
- tańczyć,
- wydawać dźwięki,
- wykonywać sekwencje ruchów,
- brać udział w historyjkach,
- być częścią teatralnych scenek.
Dzieci uczą się więc nie tylko technologii, ale też twórczego wykorzystania narzędzi.
To doskonały sposób na połączenie technologii i sztuki – właśnie w duchu STEAM.
3. Rozwijają umiejętności społeczne i współpracę
Praca z robotem prawie zawsze odbywa się w parach lub małych grupach. To wymaga:
- dzielenia się zadaniami,
- negocjowania,
- słuchania innych,
- wspólnego planowania,
- radzenia sobie z błędami bez frustracji.
Robot „łagodzi” napięcia, bo zamiast rywalizacji pojawia się logiczne zadanie do wykonania.
Zamiast „kto jest pierwszy?”, mamy „jak razem sprawić, żeby robot zrobił to, czego chcemy?”.
4. Budują poczucie sprawczości i pewność siebie
Dziecko widzi realny efekt własnych działań.
Zaplanowało → zaprogramowało → sprawdziło → działa!
To jeden z najlepszych sposobów na wzmacnianie poczucia:
- „umiem to!”,
- „poradziłam/em sobie!”,
- „mogę próbować, aż osiągnę cel”.
Dzięki temu nawet nieśmiałe lub mniej pewne siebie dzieci chętnie angażują się w aktywności z robotyką.
5. Ułatwiają pracę z dziećmi o różnych stylach uczenia się
Roboty edukacyjne świetnie wspierają:
- dzieci kinestetyczne, które uczą się przez ruch,
- dzieci wzrokowców, które potrzebują obserwować efekty,
- dzieci introwertyczne, które wolą pracę w małych grupach i zadania strukturalne,
- dzieci neuroatypowe, które potrzebują jasnych, przewidywalnych sekwencji.
Robotyka daje poczucie bezpieczeństwa, bo ma jasne reguły, ale jednocześnie pozwala na twórcze działanie.
6. Przygotowują do zawodów przyszłości
Choć nie każde dziecko zostanie inżynierem, programistką czy projektantem interfejsów – wszystkie będą żyć w świecie technologii. Umiejętność jej rozumienia i twórczego wykorzystywania stanie się jednym z fundamentów ich dorosłego funkcjonowania.
Roboty edukacyjne uczą:
- logicznego myślenia,
- analizowania,
- pracy projektowej,
- planowania,
- odpowiedzialności za wynik zadania,
- myślenia przyczynowo-skutkowego.
To kompetencje uniwersalne, które przydadzą się w każdej branży.
Jak wyglądają zajęcia z robotami w praktyce?
Etap 1: Wprowadzenie
Pedagog przedstawia robota, pokazuje, jak działa, jakie ma możliwości.
Dzieci poznają elementy: przyciski, kolory, matę edukacyjną.
Etap 2: Proste zadania
Na przykład:
- „Przesuń robota o dwa pola do przodu”.
- „Zaprogramuj robota tak, aby zaświecił się na niebiesko”.
Dzieci uczą się obserwować i przewidywać.
Etap 3: Eksperymentowanie
Tu zaczyna się magia.
Dzieci same:
- wybierają trasy,
- ustawiają przeszkody,
- projektują zadania dla kolegów i koleżanek.
Etap 4: Realne projekty
Starsze przedszkolaki i uczniowie klas 1–3 tworzą:
- mini historyjki z robotem,
- gry logiczne,
- mapy miast,
- labirynty,
- scenki teatralne.
Pedagog często staje się bardziej przewodnikiem niż nauczycielem – a dzieci odkrywają, że potrafią o wiele więcej, niż myślały.
Case study: co zmienia się w grupie po wprowadzeniu robotów edukacyjnych?
Poniżej przedstawiam przykład z zajęć, które prowadziłam w jednej z grup przedszkolnych.
Przed wprowadzeniem robotów:
- dzieci szybko traciły uwagę,
- pojawiało się sporo konfliktów o zabawki,
- trudniej było utrzymać strukturę zajęć,
- część dzieci była nieśmiała i wycofana.
Po miesiącu pracy z robotami:
- dzieci wydłużyły czas koncentracji nawet o 30–40%,
- konflikty zmieniły się w „zespołowe negocjacje”,
- wszyscy byli zaangażowani, także dzieci ciche i wrażliwe,
- cały proces nauki był bardziej dynamiczny i radosny.
Rodzice zwracali uwagę, że dzieci wracały do domu i „same robiły trasy i robotyczne zadania” z klocków czy kartek papieru. To pokazuje, że odpowiednio wprowadzona technologia potrafi inspirować.
Jak bezpiecznie wprowadzać robotykę edukacyjną w 3 prostych krokach?
1. Z jasnym celem, nie tylko jako atrakcyjny gadżet
Robot to narzędzie dydaktyczne, nie zabawka.
2. Z odpowiednim doborem treści do wieku
Nie każde dziecko potrzebuje programowania na ekranie – często wystarczy praca ruchowa na macie.
3. Z równowagą między technologią a zabawą
Roboty mają urozmaicać zajęcia, nie zastępować innych aktywności.
Dlaczego roboty edukacyjne to inwestycja w przyszłość dzieci?
To narzędzia, które uczą dzieci czegoś więcej niż programowania — uczą myślenia o myśleniu. Ma pozytywny wpływ na proces uczenia się również wśród uczniów z trudnościami. Jak wskazują Maria da Guia Torres da Silva, Claudia Juliete do Nascimento, Araújo Maia, Carla da Costa Fernandes Curvelo, Luciane Terra dos SantosGarcia oraz Luiz Marcos Garcia Gonçalves w swoim artykule „Robotyka edukacyjna jako zasób pedagogiczny dla uczniów klas K-12 z trudnościami w uczeniu się”1robotyka pomogła usprawnić proces uczenia się uczniów z trudnościami w uczeniu się lub zaburzeniami. Z przeprowadzonych przez nich badań wśród nauczycieli, którzy mają w swoich klasach uczniów z zaburzeniami wynika, że robotyka przyczyniła się do poprawy zdolności uczenia się uczniów (patrz rys.1).
Źródło: Robotyka edukacyjna jako zasób pedagogiczny dla uczniów klas K-12 z trudnościami w uczeniu się
Ponadto, niektóre roboty posiadają funkcje, które pomagają dzieciom również w rozpoznawaniu i nazywaniu emocji takich radość, smutek czy złość. Przykładem jest tutaj robot edukacyjny Photon, który wydaje dźwięki związane z wyrażaniem tych emocji oraz w module dedykowanym dla przedszkoli zawiera odpowiednie karty pracy i scenariusze poświęcone właśnie temu tematowi. Kwestia emocji jest szczególnie ważna w przypadku dzieci z trudnościami. Warto również nadmienić, że robot Photon oferuje specjalny moduł do terapii pedagogicznej prowadzonej dla dzieci ze spektrum autyzmu lub zaburzeniami emocjonalnymi i społecznymi.
Podsumowanie
Roboty edukacyjne to nowoczesne i niezwykle wartościowe narzędzie, które realnie wspiera rozwój dzieci. Angażują najmłodszych w sposób naturalny, ponieważ łączą zabawę z nauką, a jednocześnie pomagają im rozwijać kompetencje przyszłości — takie jak kreatywność, logiczne myślenie, współpraca czy odporność na błędy. Dzięki robotom praca pedagogów staje się łatwiejsza i bardziej efektywna, ponieważ technologia pozwala szybciej dotrzeć do dzieci o różnych stylach uczenia się i potrzebach rozwojowych.
Robotyka nie zastępuje tradycyjnych metod nauczania — wręcz przeciwnie, wzmacnia je, urozmaica i czyni bardziej atrakcyjnymi. To narzędzie, które harmonijnie łączy technologię z kreatywnością i daje dzieciom przestrzeń do odkrywania swoich możliwości.
Dzieci, które mają kontakt z robotami edukacyjnymi, z czasem rosną w odwadze, sprawczości i poczuciu, że potrafią poradzić sobie z wyzwaniami przyszłego świata. Robotyka staje się więc nie tylko ciekawym dodatkiem do zajęć, lecz realną inwestycją w ich rozwój, pewność siebie i kompetencje na całe życie.
